De gloeilamp gaat verdwijnen

Er blijkt een run op gloeilampen, want als eerste zal de 100 watt gloeilamp binnenkort uit de schappen verdwijnen. Om de juiste redenen weliswaar, maar toch gaat er iets wezenlijks veranderen. Een nieuw tijdperk, een tijdperk zonder een belangrijke uitvinding. Die van de gloeilamp, de oervader van het Philips-concern zou zich wel eens om kunnen draaien in zijn graf.

De gloeilamp

De gloeilamp is het verhitten van een gloeidaad in een glazen omhulsel. Op het moment dat de gloeilamp op de stroom wordt aangesloten gaat de stroom door de gloeidraad en deze wordt erg heet en gaat licht geven. Om niet te verbranden is de glazen koepel zonder zuurstof om de draad gedaan.

Als de stroombron wordt aangesloten ontstaat er een piek en deze piek kan na verloop van tijd het doorbranden van de lamp veroorzaken.

Historie

Hoewel de uitvinder van de gloeilamp, althans zo wordt Thomas Edison vaak genoemd, een belangrijke bijdrage aan de uitvinding leverde, was hij er niet alleen verantwoordelijk voor. Thomas Alva Edison, een Amerikaan van Nederlandse afkomst, was uitvinder en zakenman. Hij maakte zijn fortuin door uitvindingen te kopen en de octrooien op zijn naam te zetten. Hij ging er mee aan de slag en nam het vervolgens in productie. Hij heeft zo’n 1400 octrooien op zijn naam staan en is daarmee nog steeds recordhouder.

Op 21 oktober 1879 brandde de gloeilamp met koolstofvezel voor het eerst. De eerste lamp brandde enkele uren, maar werd kort daarna uiteraard geperfectioneerd en de lamp kreeg een acceptabele levensduur.

Nog meer uitvinders?
Heinrich Gobel claimde echter dat hij in 1854 al een gloeilamp had gemaakt, maar het ontbrak hem aan een economische elecktriciteitsbron om de lamp werkend te maken. In Engeland bleek Joseph Swan ook al en een gloeilamp uitgevonden te hebben en gepatenteerd. Een beschuldiging (plagiaat) van Edison aan het adres van Swan leverde niets op, maar uiteindelijk richtten ze in 1882 samen de Edison & Swan United Electronic Company op.

Heden

Maar de uitvinders zitten niet stil en de gloeilamp doet weinig met de hitte die vrij komt, hitte die stroom kost en daarmee relatief duur is en onnodig energie vreet. Dus werd de spaarlamp uitgevonden en hoewel deze nog wat moeite heeft met sfeerlicht, komt hij snel in de buurt van de al oude gloeilamp.
Een gloeilamp van 25 watt wil voor een spaarlamp maar zo’n 5 watt zeggen en zo gaat als eerste de 100 watt gloeilamp eruit (in 2010) en daarvoor kan alleen nog maar de 20 watt spaarlamp gebruikt worden.

Toch zitten nog veel mensen met lichtbronnen die alleen gloeilampen aankunnen, en denk bijvoorbeeld eens aan de sierlijke lavalampen. Deze lampen doen het juist op de warmte van de gloeilamp. En hoewel ook daar wel weer een oplossing voor zal komen, is er wel een run op de gloeilampen ontstaan.

Overigens zijn er veel meer lichtbronnen als de spaarlamp, halogeenlamp, led verlichting etc. en dus zullen we – als we goed omgaan met onze energiebronnen – nooit zonder licht komen te zitten.

Maar hoe dan ook … Willy Wortel zal het straks zonder zijn Lampie moeten doen en Philips vond met zijn gloeilampen een basis in Eindhoven die zometeen alleen nog een stukje in de geschiedenisboeken zal zijn.